Yr Iaith Gymraeg

Bu cynnydd yn nifer y siaradwyr Cymraeg ledled gogledd Cymru.  Yn y ddegawd ddiwethaf bu i’r nifer godi o 33% i 40%. Roedd 13.4% o boblogaeth Wrecsam yn cyfrif eu hunain yn siaradwyr Cymraeg yng Nghyfrifiad 1991.  Gofynnwyd cwestiwn mwy cyffredinol yng Nghyfrifiad 2001, a dangosodd hyn bod 22.9% o’r bobl leol yn meddu ar o leiaf un sgil yn yr iaith Gymraeg o’i gymharu â chyfartaledd Cymru sef 28.4%.

Ffynhonnell: Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol – Cyfrifiad 2001

Yng Nghyfrifiad 2001 roedd bron iawn i 1 o bob 7 o’r boblogaeth ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam yn gallu darllen Cymraeg.  Roedd ychydig dros 1 o bob 8 yn gallu ysgrifennu Cymraeg ac ychydig dros 1 o bob 9 yn gallu darllen, ysgrifennu a siarad Cymraeg ac roedd gan 1 o bob 8 rhai sgiliau. Roedd gan oddeutu 4 o bob 5 o bobl dim sgiliau yn y Gymraeg.

Mae gan ychydig dros 2 o bob 5 o boblogaeth gogledd Cymru un sgil neu fwy yn y Gymraeg (yn ôl Cyfrifiad 2001). Yn Wrecsam mae’r gyfran ychydig dros 1 o bob 5. Mae’r ffigwr hwn yn uwch yng Ngwynedd ac Ynys Môn, sydd â’r cyfrannau uchaf o siaradwyr Cymraeg yng Nghymru.  Yng Nghymru’n gyffredinol mae’r ffigwr ychydig dros 1 o bob 4.

Mae Cyngor Sir Wrecsam drwy ei Gynllun Iaith Cymraeg yn ceisio parhau i ymestyn y defnydd o’r iaith Gymraeg o fewn y gymuned a gwella’r ddarpariaeth o wasanaethau cyfrwng Cymraeg.  Yng Nghyfrifiad 2001, Ponciau oedd â’r ddealltwriaeth fwyaf o’r Gymraeg ymysg ei drigolion.  Roedd gan 49.92% o’r boblogaeth rhywfaint o ddealltwriaeth o’r iaith.  Yn Nyffryn Ceiriog roedd gan 47% rhywfaint o ddealltwriaeth a 45% yn y Pant.  Roedd gan yr ardaloedd sydd gerllaw'r ffin â Lloegr a Sir Caer yn arbennig Yr Orsedd (12%) a Holt (14%), lai o bobl gydag unrhyw ddealltwriaeth o’r Gymraeg er bod Queensway yn drydydd gydag ychydig yn llai na 15% yn meddu ar rywfaint o ddealltwriaeth o’r Gymraeg.