Eglwys y Santes Fair- Eglwys Gadeiriol Mair y Gofidiau, Wrecsam

Lluniwyd yr eglwys hon yn arddull yr Adfywiad Gothig gan E.W. Pugin ac fe’i hadeiladwyd gan Richard Thompson, glöwr a meistr haearn yng nghanol yr 1850au. Daeth yn is-gadeirlan i Esgobaeth Mynyw pan sefydlwyd hi yn 1898. Gwelir arfbeisiau yn perthyn i esgobion y cyfnod hwnnw yn y gadeirlan. Yn 1987 daeth yn eglwys gadeiriol i esgobaeth newydd Wrecsam.

Mae beddrod Syr Rhisiart Gwyn (1535-1584) yn coffáu athro lleol a thad a ferthyrwyd yn y ‘Beast Market’ yn Wrecsam yn ystod cyfnod o anoddefgarwch crefyddol. Mae gan yr eglwys gadeiriol nifer o ffenestri gwydr lliw o safon uchel sy’n coffáu teuluoedd a oedd â chysylltiad diwrthdro â thwf tref Wrecsam yn ystod y 19eg ganrif, a’r Eglwys Babyddol yng Nghymru wrth iddi ddarganfod rhyddid newydd yn dilyn y Rhyddfreiniad yn 1829. Mae atgynhyrchiad o ddarlun y Pieta gan Michelangelo hefyd yn werth ei weld yn ogystal â phlac er cof am yr awyr-lefftenant David Lord, V.C.

Er bod y gadeirlan wedi’i lleoli wrth gyffordd brysur ac yn cynnal offerennau rheolaidd i wasanaethu Cymuned Babyddol Wrecsam, mae’n hafan i unrhyw un sy’n dewis camu iddi i chwilio am heddwch, llonyddwch a gobaith.